In principe betaalt de verkoper het makelaarsereloon, omdat de verkoper de opdracht geeft via het verkoopmandaat. Het ereloon is pas verschuldigd wanneer de verkoop tot stand komt, en het staat vermeld in het mandaat.
De regel is eenvoudig: wie de makelaar de opdracht geeft, betaalt in principe het ereloon. Bij een klassieke verkoop is dat de verkoper, want die tekent het verkoopmandaat en vraagt de dienstverlening. De koper betaalt dan geen courtage aan de makelaar; die neemt zijn eigen kosten voor lief, zoals de registratierechten en het ereloon van de notaris. Bij Easyhome staat deze verdeling duidelijk in het mandaat, zodat er voor geen van beide partijen onduidelijkheid bestaat.
Er is een belangrijke nuance in de timing. Het makelaarsereloon is doorgaans pas verschuldigd op het ogenblik dat de verkoop juridisch tot stand komt, wat betekent dat de inspanning van de makelaar niet apart wordt aangerekend als er geen verkoop volgt. Concreet wordt de courtage meestal verrekend bij de notariële akte, waar de notaris het bedrag uit de verkoopsom afhoudt en aan de makelaar doorstort. De verkoper hoeft dus niet vooraf een som op tafel te leggen: het ereloon volgt het resultaat.
Wat sommige verkopers verrast, is dat het ereloon economisch gezien altijd in de verkoopprijs verrekend zit, ongeacht wie op papier betaalt. Voor de eigen en enige gezinswoning van een natuurlijke persoon in Wallonië is de verkoop bovendien fiscaal gunstig: de meerwaarde op de hoofdverblijfplaats is vrijgesteld. Dat verandert niets aan wie het ereloon draagt, maar het maakt de verkoop netto voordeliger. In minder gebruikelijke constructies, zoals een aankoopopdracht waarbij een kandidaat-koper zelf een makelaar inschakelt om een pand te zoeken, kan de vergoeding uitzonderlijk bij de koper liggen. Doorslaggevend is telkens: wie tekent het mandaat.
In één oogopslag
- Standaardregel: de verkoper betaalt, want die geeft de opdracht.
- De koper: betaalt geen courtage, wel registratierechten en notariskosten.
- Timing: ereloon pas verschuldigd bij effectieve verkoop.
- Verrekening: doorgaans via de notaris bij de notariële akte.
- Uitzondering: bij een aankoopopdracht kan de koper de makelaar vergoeden.