Wettelijk samenwonenden kunnen hun gemeenschappelijke woning verkopen wanneer beide partners akkoord gaan en de authentieke akte samen ondertekenen. Bezitten zij de woning in onverdeeldheid, dan is ieders instemming vereist. In Wallonië genieten wettelijk samenwonenden bovendien erfrechtelijke bescherming, anders dan feitelijk samenwonenden.
In België bestaat een duidelijk juridisch onderscheid tussen wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden. Wettelijk samenwonenden hebben een verklaring van wettelijke samenwoning afgelegd bij de gemeente, waardoor zij een beschermd statuut krijgen. Bezitten zij samen een woning, dan gebeurt dat doorgaans in onverdeeldheid: elke partner heeft een aandeel. Om te verkopen moeten beide partners instemmen en de authentieke akte ondertekenen, net zoals bij een gehuwd koppel dat in onverdeeldheid bezit.
Het statuut van wettelijk samenwonende weegt vooral door in erfrechtelijke situaties. In Wallonië genieten wettelijk samenwonenden dezelfde gunstige behandeling als echtgenoten voor de successierechten, met het progressieve barema van 3 % tot 30 % en de vrijstellingen. Feitelijk samenwonenden daarentegen hebben in Wallonië geen automatische erfrechtelijke bescherming: overlijdt een van beiden, dan erft de overlevende partner niet automatisch. Dat verschil is groot en verklaart waarom veel koppels bewust voor de wettelijke samenwoning kiezen. In Brussel en Vlaanderen gelden eigen accenten, dus de exacte gevolgen verschillen per gewest.
Bij een verkoop tijdens de relatie verandert het statuut weinig aan de kernregels: het verdeelrecht bedraagt 1 % bij het einde van een wettelijke samenwoning, net als bij een echtscheiding. De meerwaarde op de gezinswoning blijft vrijgesteld indien de domicilievoorwaarde van 12 maanden in de laatste 18 maanden is vervuld. Wel is het aan te raden om een samenlevingsovereenkomst of duidelijke afspraken over de eigendomsverhouding te hebben, zodat de verdeling van de opbrengst vlot verloopt. Laat uw notaris de exacte aandelen en gevolgen bevestigen.
In één oogopslag
- Verkoop mogelijk: mits beide partners akkoord en samen tekenen.
- Eigendom: doorgaans in onverdeeldheid, ieder een aandeel.
- Erfrecht Wallonië: wettelijk samenwonenden beschermd, feitelijk samenwonenden niet automatisch.
- Verdeelrecht: 1 % bij einde wettelijke samenwoning.
- Meerwaarde gezinswoning: vrijgesteld onder de domicilievoorwaarde.